هر آنچه که باید راجب گلیم دستبافت بدانیم
مرداد
هر آنچه که باید راجب گلیم دستبافت بدانیم

هر آنچه که باید راجب گلیم دستبافت بدانیم


زمان مطالعه : 4 دقیقه

همه ما موقع دیدن از بازار فرش با گلیم دستبافت روبرو شدیم. گلیم هایی پر از طرح و نقش و جذابیت که همه مارو شیفته خودش میکنه. اما تا حالا فکر کردید این گلیم با چه نخی بافته میشه که هیچ پرزی نداره؟ یا چجوریه که طرح و نقش هیچ گلیمی با بقیه گلیم ها یکی نیست؟ یا اصلا ما چند نوع گلیم دستبافت داریم و تفاوت اونها تو چیه؟
امروز میخوایم یک دایرت المعارف کامل برای گلیم دستبافت بسازیم و درباره تمام جنبه ها و چیزهایی که باید راجب گلیم دستبافت بدونیم، یاد بگیریم. پس بزن بریم.

معنای لغوی گلیم

در لغت نامه دهخدا گلیم به این گونه معنی شده : " پوششی ست معروف، بافته شده از موی گوسفند و بز، جامهٔ پشمین معروف که از پشم میش بافته میشود. "
گلیم که هنر دستبافته که تو حوزه های مختلف کاربرد داشته و داره. مثل کیف، فرش و زیرانداز، لباس و.... گلیم دستبافت هیچ پرزی نداره و فقط از تار و پود تشکیل شده است. گلیم مثل فرش پرز و گره نداره. برای بافتن گلیم هرچقدر نخ ظریف تر و نازک تر باشه، گلیم کیفیت و جذابیت بیشتری داره. نخ های طبیعی که میشه ازش با کیفیت ترین گلیم هارو ساخت، کرک که پشم زیر بغل و ناحیه زیر گردن گوسفنده یا پشم مرینوس هست. 

گلیم در زبان و ادب  فارسی

واژه گلیم در زبان فارسی قدمت زیادی داره. به صورتی که ما تو اکثر شعرهای شاعران و نویسندگان قدیمی کلمه گلیم رو میبینیم. حتی از گلیم تو ضرب المثل هاهم استفاده شده که نشون از کاربرد و عمومیت داشتن گلیم بین مردم بوده است. مثل: گلیم خودتو از آب بکش بیرون یا پاتو از گلیمت دراز تر نکن و....
فردوسی یه جایی میگه:     به پای اندرون کفش و بر تن گلیم           به بار اندرون گوهر و زرّ و سیم
یا سعدی میگه:               آواز دهل نهان نماند                      در زیر گلیم و عشق پنهان 
با وجود این ضرب المثل ها و شعرها میشه وجود گلیم رو به زمان های خیلی خیلی قبل نسبت داد.

گلیم و ایران

بافت گلیم به سال های خیلی خیلی قبل برمی‌گرده. نقش و نگار گلیم به فرهنگ و آداب و رسوم منطقه ای که بافنده در اون حضور داشته، بستگی داره. برای بافت گلیم از نخ طبیعی حیوانات و نخ خای نباتی استفاده میشده است. گلیم از قدیمی ترین زیرانداز های بشره که به صورت تار و پود و بودن هیچ پرزی بافته میشه. روال بافت به صورت یکی در میان از زیر و رو رد کردن نخ های پود از بین نخ های تاره. 
بافت اولین گلیم به 8000 سال پیش برمی‌گرده  که در جنوب شرقی دریای کاسپین پیدا شده که به قدیمی ترین فرش جهان هم معروفه و به اثبات رسید که بافت مردم ایران بوده است. به خاطر استفاده از الیاف های تجزیه پذیر مثل پشم گوسفندان، هیچ اثری از اولین گلیم های بافته شده، به جا نمانده است. گلیم دستبافت 6000 ساله ای هم در شهر شوش ایران یافت شده که گواه از بافت گلیم در این منطقه را می‌دهد. تنوع طرح و نقش و رنگ گلیم بسیار متنوع و خاص هست و به روحیه، علایق، فرهنگ، آداب و رسوم بافنده گلیم بستگی دارد.

گلیم و مصر
با تحقیقات و شواهدی که از اولین گلیم های مصری به وجود آمده، اولین گلیم مصری به 3000 سال پیش برمی‌گردد. البته برای بافت گلیم های زیر انداز از الیاف های ضخیم تری نسبت به الیاف هایی که امروزه برای بافت گلیم استفاده میشه، استفاده میشده است. 

نام های مختلف گلیم
گلیم در جاهای مختلف جهان به نام های مختلفی معروفه. مثل گلیم در افغانستان، گیلیم در اوکراین، بداس در قفقاز، لیاط در سوریه و لبنان، چیلیم در رومانی و همچنین کیلیم در ترکیه. در زبان انگلیسی هم به خاطر نامی که در ترکیه معروف است، به نام کیلیک معروف شده است. در کشورهایی مثل لهستان و مجارستان و عربستان هم گویش کلمه متفاوته و بیشتر کیلیم گفته میشه.

تار و پود گلیم
گفتیم که گلیم از تار و پود تشکیل شده است. معمولا نخ تار از جنس پشم، پنبه و گاها ابریشمه و نخ پود از جنس کرک، پشم و ابریشمه که به صورت رنگی هم استفاده می‌شوند.

نقش و نگار موجود در گلیم
گلیم ها معمولا با نقش های شکسته و هندسی بافته می‌شوند. پرکاربرد ترین اشکال اشکالی مثل لوزی، سه گوش، چهار گوش، انواع گل، بوته، ترمه، شش گوش، انواع حیوانات اهلی و درنده و... است. گلیم دستبافت انواع مختلفی مثل گلیمچه، مسند، خورجین، ورنی، جوال و... داره که هرکدوم جذابیت های خاص خودشون رو دارند.

گلیم تو کدوم شهرهای ایران بیشتر بافته میشه؟
گلیم در اکثر شهرهای ایان بافته میشه اما شهرهایی که تولید انبوه و سابقه خوبی در بافت گلیم دستبافت دارند، شهرهای زنجان، فارس، کردستان، مشهد، اردبیل، گرگان، کرمان، بلوچستان، آذربایجان و... است.

ابعاد گلیم چقدره؟

گلیم در ابعاد مختلفی تولید و بافته میشه. در زیر ابعاد گلیم های مختلف آمده شده:
•    گلیم استاندارد: 1 متر * 2 متر
•    مسنده: 150 سانتی متر * 100 سانتی متر
•    پادری: 60 سانتی متر * 90 سانتی متر 

نوع بافت گلیم و بخش های آن
تو ایران گلیم بافی به دو صورت کرباسی و صوفی روی دارهای ایستاده یا عمودی و افقی یا زمینی بافته می‌شود. اگه بخوایم بگیم یک گلیم از چه اجزایی تشکیل شده باید بگیم:
•    زنجیره بافی یا گیس بافی
•    کناره سفید رنگ و یا طبق سلیقه خود بافنده
•    شیرازه 
•    حاشیه ساده
•    حاشیه همراه متن
•    ملیله‌کاری 
•    زمینه 
•    نقش گلیم

 

0 دیدگاه برای این مقاله ثبت شده است

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

kashan carpet whatsapp

پشتیبانی قصر فرش

kashan carpet whatsapp

سلام 👋

می‌تونید از طریق پیام در واتس‌اپ در اسرع وقت به پاسخ پرسشتان برسید. باتشکر از برقراری تماس با ما

kashan carpet whatsapp
شروع چت در واتس اپ